Czym jest władza?

szkic (człowiek zmagający się z bykiem) autorstwa mariano fortuny y marsala (1855–1860)

Czym jest władza? To pytanie chcę tutaj rozstrzygnąć. Ten wpis to po prostu krótki zapis moich przemyśleń i coś nowego, czego chcę spróbować w swoim pisaniu w przyszłości. Zamiast dopracowywać wszystko do jakiegoś poziomu perfekcji, cokolwiek miałoby to właściwie znaczyć, ten tekst pozostanie surowy. To moja szczera próba zdefiniowania tego, czym naprawdę jest władza.

Według definicji Merriam Webster władza ma wiele znaczeń. Oto te, które najbardziej do mnie przemawiają:

• Zdolność do działania lub wywoływania skutku
• Prawna lub oficjalna władza, zdolność lub prawo
• Kontrola, władza lub wpływ nad innymi
• Kontrola lub wpływ polityczny

Samo to słowo ma w języku angielskim duży ciężar. W krótkim podsumowaniu Woli mocy Nietzschego władza jest wewnętrznym pragnieniem, by zaznaczać swoją obecność, rozszerzać swoje wpływy, pokonywać przeszkody i narzucać światu własną wolę oraz własne wartości. Poza tymi interpretacjami istnieją niezliczone inne definicje władzy w ramach szkół religijnych, filozoficznych, politycznych i innych.

Mając to na uwadze, chcę dorzucić własne zdanie i samemu pochylić się nad tym pytaniem. Czym jest władza? Bliżej mi do poglądu Nietzschego. Definiuję władzę jako zdolność i wolę narzucania światu własnej woli oraz własnych wartości. Jako pozostawianie na nim swojego śladu w jakiś sposób. Wiąże się to z poszukiwaniem dowodu na to, że się żyło. Przypomina mi to cytat Jeta z Cowboy Bebop, w którym mówi on, że mężczyźni przypominają sobie przeszłość dopiero tuż przed śmiercią, jakby gorączkowo szukali dowodu swojego istnienia. Aby pokazać swoją tożsamość, swoje „ja” w tej zupie materii, którą nazywamy życiem, wszechświatem i wszystkim innym.

Nie jest to nic nowego i nie ogranicza się do ludzi. Każde żywe stworzenie w ogromnej różnorodności życia na Ziemi walczyło i wciąż walczy o coś takiego: by określić swoje istnienie, przetrwać i rozmnażać się. W jakim celu? W tym miejscu pojawia się religia, filozofia albo coś innego. W każdym razie podstawowa idea pozostaje niezmienna. Wszechświat bez życia, bez obserwatorów, jest niczym. A przynajmniej jest niczym, co można rozpoznać jako cokolwiek. Podobnie jak w przypadku kota Schrödingera, jeśli nie ma nikogo, kto mógłby obserwować stan kota, jest on jednocześnie żywy i martwy, zawieszony w możliwości i nigdy nieprzechodzący w określony stan. Ci, którzy żyją w tej rzeczywistości, to ci, którzy wykrywają i określają jej stan. A ponieważ wszystkie żywe istoty chcą mieć jakiś wpływ na ten stan, życie staje się nieustanną walką o kontrolowanie czegoś, narzucanie swojej woli rzeczywistości i odciskanie na niej własnego stanu.

Ilość potrzebnej ci władzy zależy od twoich ambicji i od tego, jak daleko chcesz posunąć swoją wolę w świecie. Niezależnie od tego, czy twoim celem jest zbudowanie kraju, rodziny czy firmy, wszystko sprowadza się do zasobów, nad którymi możesz przejąć kontrolę. Pieniądze są po prostu narzędziem umożliwiającym dostęp do tych zasobów, a najważniejszym zasobem są ludzie. Każdy człowiek jest maszyną, istotą zdolną do modyfikowania rzeczywistości. Gdy kieruje się nimi w dużej liczbie, tworzą efekt kumulujący się w świecie. Dlatego pieniądze mają tak duże znaczenie. Są jednym z najskuteczniejszych sposobów uzyskania dostępu do ostatecznego zasobu: ludzi.

Ale same pieniądze nie wystarczą.

Często przedstawiam to jako eksperyment myślowy. Bogaty człowiek mówi przywódcy: „Myślisz, że jesteś potężny, myślisz, że jesteś królem. Ale jesteś wart tylko ułamek tego, co mają najbogatsi ludzie. Jesteś bogaty, bogatszy niż większość, ale daleko ci do króla”. Przywódca tylko się śmieje i mówi: „Owszem, pod względem majątku netto są warci więcej. Ale różnica polega na tym. Jednego popołudnia, jednym podpisem, mogę zmniejszyć ten majątek netto o połowę”.

Przekaz jest prosty. Ludzie posiadający władzę zazwyczaj mają pieniądze, ale nie każdy, kto ma pieniądze, posiada prawdziwą władzę. Pieniądze dają dostęp do ludzi, najcenniejszego zasobu, ale nie dają absolutnej władzy. Są kluczową częścią układanki, lecz nie stanowią jej centrum.

W tym miejscu mój pogląd na władzę staje się bardziej konkretny. Po spędzeniu czasu na próbach wejścia do polityki, założeniu własnej firmy, pozyskiwaniu kapitału, próbie uruchomienia farmy słonecznej dla sieci energetycznej w Turcji oraz handlu na rynkach finansowych zrozumiałem coś fundamentalnego. Pieniądze, inteligencja, talent, dobroć, bezwzględność, a nawet ciężka praca same w sobie nie wystarczą. Równie ważne są twoje relacje i twoja przewaga nad innymi potężnymi ludźmi.

Ta przewaga nie może być wyłącznie transakcyjna ani stanowić jedynie części gry. Mogą nią być informacje, których oni nie posiadają. Mogą nią być zasoby lub dostęp, których potrzebują, a które tylko ty możesz zapewnić. Może nią być nawet coś obciążającego ich, co może zniszczyć ich pozycję. Niezależnie od tego, jaką przyjmuje formę, musi to być coś tak istotnego dla ich własnego interesu, że daje ci kontrolę nad nimi w dążeniu do twojego celu. Jeśli kontrolujesz królów, jeśli stajesz się królem królów, wtedy kontrolujesz zasoby, a co za tym idzie, ludzi. Zamiast walczyć bezpośrednio o zasoby, zdobywasz władzę nad tymi, którzy już je posiadają. Sięgając na sam szczyt, zyskujesz bardziej bezpośredni dostęp do tych zasobów i możesz narzucić swoją wolę im, ich ludziom, a przy wystarczająco dużej skali — samemu światu. Dla mnie właśnie tym naprawdę jest władza: zdolnością do narzucania światu swojej woli i kierowania go w stronę, którą uznajesz za właściwą.

Narzucanie swojej woli nie jest tym samym co argumentowanie na jej rzecz, dlatego wciąż wracam do jednego zdania z Podziemnego kręgu. Tyler Durden mówi, że samodoskonalenie jest masturbacją, a prawdziwą odpowiedzią jest samozniszczenie, ponieważ dążenie do samodoskonalenia po to, by zaimponować komuś lub samemu sobie, jedynie karmi ego, podczas gdy prawdziwa zmiana oznacza jego zburzenie. Debatowanie również jest masturbacją, w większości przypadków, ponieważ większość ludzi robi to, by wyglądać na mądrych lub mieć rację przed tymi, którzy ich obserwują, a nie po to, by wykonać prawdziwą pracę, która rzeczywiście posuwa ich naprzód. Większość ludzi nie jest warta kłótni, niezależnie od tego, czy jest to nieznajomy, przypadkowy głos w internecie czy ktoś, kto nie ma żadnego związku z twoimi celami ani twoją wolą, a angażowanie się w dyskusję z nimi nie zmienia niczego poza tym, jak się czujesz w danej chwili. Wybieraj więc swoje bitwy, a w pozostałych przypadkach nie dyskutuj — po prostu posuwaj swoją wolę naprzód, a jeśli ktoś stanie ci na drodze, pozwól mu spróbować powstrzymać cię słowami, tak tanimi, jak są.

Różnica polega na tym, na kogo poświęcasz ten wysiłek. Z ludźmi, którzy rzeczywiście mają znaczenie dla twoich celów lub twojej woli, dyskutujesz, inspirujesz ich, robisz wszystko, co konieczne, by zgodzili się z tobą, bali się ciebie lub cię pokochali, o ile tylko prowadzi to do podporządkowania ich twojej sprawie. Cała reszta nie otrzymuje żadnego z tego wysiłku, a większości ludzi nie spodoba się to, co robisz, ale to tego nie powstrzyma, ponieważ i tak odczują tego skutki. Kolejnym fundamentalnym czynnikiem władzy są nie tylko zasoby czy relacje, lecz także zdolność do inspirowania innych. Kiedy o tym myślę, przypomina mi się cytat Phillipa Price’a z Mr. Robot: „Nie możesz narzucić programu… musisz go zainspirować”.

Choć ludzie są potężnym zasobem, mają również wolną wolę. Noszą w sobie pragnienie komfortu, wolności, sensu albo pewnej kombinacji tych trzech rzeczy. Nie możesz polegać wyłącznie na sile, by narzucić im swój program. O wiele skuteczniej jest ich inspirować. Jest to szczególnie prawdziwe, gdy próbujesz poruszyć ludzi, którzy już posiadają władzę, a za ich pośrednictwem — ich zwolenników i zasoby. W tym miejscu filozofia, religia i większe systemy znaczeń ponownie pojawiają się w obrazie. Jeśli potrafisz przekazać innym swoją wolę, swoje przesłanie, swój cel, swoje przeznaczenie, jeśli potrafisz nadać ludziom sens, gdy go nie mają, i zainspirować ich do podążania za tobą, będziesz mieć znacznie większą kontrolę nad tym zasobem, niż kiedykolwiek mogłaby dać sama obawa.

Ten cel czy misja nie jest arbitralnym wyborem. Jest bezpośrednio związany z tobą jako jednostką, ukształtowany przez twoje doświadczenia, wykształcenie i gotowość do dostosowywania się w miarę zdobywania wiedzy. Ponieważ wszyscy ludzie mają wolną wolę, wola, którą narzucasz światu, jest w rzeczywistości syntezą wszystkiego, co przetrwałeś i czego się nauczyłeś. Twój cel jest końcowym produktem twojej własnej ewolucji. To właśnie sprawia, że przesłanie jest potężne: nie jest tylko programem, lecz przeżytą prawdą, którą wykułeś poprzez własne działania i wiedzę.

Dla wielu ludzi nic z tego nie będzie prawdziwe w jakimkolwiek praktycznym sensie. Większość nie dba o władzę ani o grę królów. Ale niezależnie od tego, czy grasz w tę grę, czy nie, wciąż dotykają cię skutki działań tych, którzy w nią grają. Możesz wybrać, że nie będziesz grać. Możesz płynąć z prądem i wieść spokojne życie. Ale wciąż znajdujesz się w tym nurcie. Nadal jesteś jednym z zasobów, o które walczą ambitni ludzie. Kiedy pojawia się postać taka jak Napoleon, jej wola przekształca cały otaczający cię krajobraz. Niczym burza, która przechodzi przez twoje otoczenie, możesz jedynie przygotować się na jej nadejście i żyć z bliznami, które po sobie pozostawia.

Czym więc jest władza?

To zdolność do tego, by nie być biernym obserwatorem całokształtu istnienia. Nie chodzi tylko o bogactwo i nie chodzi tylko o kontrolowanie miliardów ludzi. To łańcuch przewagi. Niezależnie od tego, czy twoją ambicją jest rządzenie światem, czy po prostu ochrona własnego jego zakątka, potrzebujesz wystarczającej władzy, by odcisnąć swoją wolę. Bez niej pozostaje ci czekać, aż ukształtują cię ci, którzy ją posiadają.