Wat is macht?
een schets (man die worstelt met een stier) van mariano fortuny y marsal (1855 tot 1860)
Wat is macht? Dat is de vraag die ik hier wil beantwoorden. Deze post is slechts een snelle neerslag van mijn gedachten, en het is iets nieuws dat ik wil proberen met mijn schrijven in de toekomst. In plaats van alles te verfijnen tot een zekere perfectie, wat dat ook maar betekent, zal dit stuk rauw blijven. Het is mijn eerlijke poging om te definiëren wat macht werkelijk is.
Zoals gedefinieerd door Merriam Webster, heeft macht veel betekenissen. Dit zijn de betekenissen die voor mij opvallen:
- Vermogen om te handelen of een effect teweeg te brengen
- Wettelijk of officieel gezag, bevoegdheid of recht
- Controle, gezag of invloed over anderen
- Politieke controle of invloed
Het woord zelf draagt veel gewicht in het Engels. In een korte samenvatting van Nietzsche’s Will To Power, is macht de innerlijke drang om te bevestigen, uit te breiden, obstakels te overwinnen en iemands eigen wil en waarden aan de wereld op te leggen. Naast die interpretaties zijn er talloze andere definities van macht binnen religieuze, filosofische, politieke en andere denkrichtingen.
Dat wetende, wil ik mijn eigen steentje bijdragen en zelf bij de vraag stilstaan. Wat is macht? Ik neig meer naar Nietzsche’s visie. Ik definieer macht als het vermogen, en de wil, om je wil en waarden aan de wereld op te leggen. Om op de een of andere manier je stempel erop te drukken. Het is verbonden met die zoektocht naar bewijs dat je hebt geleefd. Het doet me denken aan Jets citaat uit Cowboy Bebop, waar hij zegt dat mannen zich het verleden pas vlak voor de dood herinneren, alsof ze koortsachtig op zoek zijn naar bewijs van hun bestaan. Om je identiteit, je zelf, te tonen in deze soep van materie die we leven, het universum en al het andere noemen.
Dit is niet nieuw, en het is niet beperkt tot mensen. Elk levend wezen in de immense diversiteit van het leven op aarde heeft gevochten, en blijft vechten, voor iets als dit: om zijn bestaan te definiëren, te overleven en zich voort te planten. Met welk doel? Daar komt religie, filosofie of iets anders in beeld. Maar hoe dan ook blijft het kernidee hetzelfde. Een universum zonder leven, zonder waarnemers, is niets. Of ten minste is het niets dat als iets kan worden herkend. Zoals de kat van Schrödinger, als er niemand is om de toestand van de kat te observeren, dan is die zowel levend als dood, opgeschort in mogelijkheid, zonder ooit in een definitieve toestand te belanden. Degenen die in deze werkelijkheid leven, zijn degenen die de toestand ervan detecteren en bepalen. En omdat alle levende wezens enige zeggenschap in die toestand willen, wordt het leven een voortdurende strijd om iets te controleren, om je wil op de werkelijkheid op te leggen, en om je eigen toestand erop af te drukken.
De hoeveelheid macht die je nodig hebt, hangt af van je ambitie en hoe ver je je wil in de wereld wilt doordrijven. Of je doel nu is om een land, een gezin of een bedrijf op te bouwen, het komt allemaal neer op de middelen waarover je kunt beschikken. Geld is simpelweg een hulpmiddel om toegang te krijgen tot die middelen, en de belangrijkste hulpbron zijn mensen. Elke persoon is een machine, een wezen dat de werkelijkheid kan veranderen. Wanneer ze in grote aantallen worden aangestuurd, creëren ze een cumulatief effect op de wereld. Daarom is geld zo belangrijk. Het is een van de meest efficiënte manieren om toegang te krijgen tot de ultieme hulpbron: mensen.
Maar geld alleen is niet genoeg.
Ik vat dit vaak samen als een gedachte-experiment. Een vermogend persoon zegt tegen een leider: “Je denkt dat je machtig bent, je denkt dat je een koning bent. Maar je bent maar een fractie waard van wat de rijkste mensen hebben. Je bent rijk, rijker dan de meesten, maar je bent verre van een koning.” De leider lacht gewoon en zegt: “Zeker, in nettovermogen zijn zij meer waard. Maar het verschil is dit. In één middag, met één handtekening, kan ik dat nettovermogen halveren.”
De boodschap is simpel. Mensen met macht hebben meestal geld, maar niet iedereen met geld heeft echte macht. Geld geeft je toegang tot mensen, de meest waardevolle hulpbron, maar het geeft je geen absolute macht. Het is een cruciaal onderdeel van de puzzel, niet het centrum ervan.
Hier wordt mijn visie op macht specifieker. Nadat ik tijd heb besteed aan proberen door te dringen in de politiek, mijn eigen bedrijf te starten, kapitaal aan te trekken, te proberen een zonnepark voor het net op te zetten in Turkije, en te handelen op de financiële markten, heb ik iets fundamenteels geleerd. Geld, intelligentie, talent, vriendelijkheid, meedogenloosheid en zelfs hard werken zijn op zichzelf niet genoeg. Wat net zo belangrijk is, zijn je relaties en je hefboomwerking ten opzichte van andere machtige mensen.
Die hefboomwerking kan niet alleen transactioneel zijn, of slechts deel uitmaken van het spel. Het kan informatie zijn die zij niet hebben. Het kunnen middelen of toegang zijn die zij nodig hebben en die alleen jij kunt bieden. Het kan zelfs belastend materiaal over hen zijn, dat hun positie kan vernietigen. Welke vorm het ook aanneemt, het moet iets zijn dat zo cruciaal is voor hun eigenbelang dat het je controle over hen geeft in het nastreven van je doel. Als je de koningen beheerst, als je koning der koningen wordt, dan beheers je de middelen en daarmee de mensen. In plaats van rechtstreeks te vechten om middelen, krijg je macht over degenen die ze al bezitten. Door naar de top te reiken, krijg je directer toegang tot die middelen en kun je je wil op hen, op hun mensen, en op voldoende grote schaal op de wereld zelf afdwingen. Voor mij is dat wat macht werkelijk is: het vermogen om je wil op de wereld op te leggen en haar te sturen in de richting die jij passend acht.
Een andere kernfactor in macht zijn niet alleen middelen of relaties, maar het vermogen om anderen te inspireren. Als ik hierover nadenk, denk ik aan een citaat van Phillip Price uit Mr Robot: “Je kunt geen agenda afdwingen… je moet er een inspireren.”
Hoe krachtig mensen ook zijn als hulpbron, ze hebben ook een vrije wil. Ze dragen een innerlijk verlangen naar comfort, vrijheid, betekenis of een combinatie van de drie. Je kunt niet alleen op dwang vertrouwen om je agenda op hen af te dwingen. Het is veel effectiever om hen te inspireren. Dat geldt vooral wanneer je probeert mensen te bewegen die al macht hebben, en via hen hun volgelingen en middelen te bewegen. Hier komen filosofie, religie en grotere betekenisstructuren weer in beeld. Als je je wil, je boodschap, je doel, je bedoeling aan anderen kunt overbrengen, als je mensen betekenis kunt geven wanneer ze die niet hebben en hen kunt inspireren om je te volgen, dan zul je veel meer controle over deze hulpbron hebben dan angst alleen je ooit zou kunnen geven.
Dit doel of deze missie is geen willekeurige keuze. Het is rechtstreeks met jou als individu verbonden, gevormd door je ervaringen, je opleiding en je bereidheid om je aan te passen terwijl je leert. Omdat alle mensen een vrije wil hebben, is de wil die je op de wereld oplegt in feite een synthese van alles wat je hebt overleefd en bestudeerd. Je doel is het eindproduct van je eigen evolutie. Dit is wat een boodschap krachtig maakt: het is niet alleen een agenda, maar een beleefde waarheid die je hebt gesmeed door je eigen daden en kennis.
Voor veel mensen zal niets hiervan in praktische zin waar aanvoelen. De meesten geven niet om macht of het spel der koningen. Maar of je dat spel nu speelt of niet, je wordt nog steeds beïnvloed door de mensen die dat wel doen. Je kunt ervoor kiezen niet mee te doen. Je kunt je laten meevoeren en een vredig leven leiden. Maar je bevindt je nog steeds in de stroming. Je bent nog steeds een van de hulpbronnen waarover de ambitieuzen strijden. Wanneer een figuur als Napoleon verschijnt, hervormt zijn wil het hele landschap om je heen. Als een storm die door je omgeving raast, kun je alleen maar je schrap zetten en leven met de littekens die hij achterlaat.
Dus wat is macht?
Het is het vermogen om geen passieve toeschouwer te zijn in de totaliteit van het bestaan. Het is niet alleen rijkdom, en het is niet alleen het beheersen van miljarden. Het is een keten van hefboomwerking. Of je ambitie nu is om de wereld te regeren of simpelweg je eigen hoek ervan te beschermen, je hebt genoeg macht nodig om je wil af te drukken. Zonder die macht blijf je wachten om gevormd te worden door degenen die die wel hebben.